Parokya ng Santa Ursula ng Binangonan, kinilalang National Cultural Treasure

Ang simbahan ng Sta. Ursula ng Binangonan, Rizal na kinilalang Pambansang Yamang Pangkalinangan o National Cultural Treasure na iginawad ng National Commission for Culture and the Arts itong Marso 2, 2025. (Kuha ni Teddy Pelaez)

Higit sa karangalan ng Parokya ng Santa Ursula ang makatanggap ito ng pormal na pagkilala mula sa National Commission for Culture and the Arts (NCCA) bilang National Cultural Treasure o Pambansang Yamang Pangkalinangan, isa sa pinakamataas na parangal na iginawad sa mga makasaysayang lugar sa bansa.

Ang pagkilalang ito ay iginawad Marso 2, Linggo kung saan ay nagkaroon din ng banal na misa para sa deklarasyon ng simbahan na matatagpuan sa Binangonan, Rizal. Ito rin ay isinagawa sa pamamagitan ng isang seremonya at isang cantata mass tampok ang mga komposisyon ni Maestro Ryan Cayabyab, isang Pambansang Alagad ng Sining para sa Musika.

Si Patrona Santa Ursula ay itinuturing bilang gabay at proteksiyon para sa mga residente ng Binangonan, partikular sa panahon ng kalamidad at sakuna.

Ang imahe ni Santa Ursula sa loob ng Parokya ng Santa Ursula na matatagpuan sa Binangonan, Rizal. Ang simbahan ay kinilala itong Marso 2, 2025 ng National Commission for Culture and the Arts bilang Pambansang Yamang Pangkalinangan, isa sa pinakamataas na parangal na iginawad sa mga makasaysayang lugar sa bansa. (Kuha ni Teddy Pelaez)

Kasaysayan ng Parokya ng Santa Ursula

Ang simbahan ng Santa Ursula, na orihinal na itinatag ng mga Franciscano bilang isang pilgrimage site sa Morong noong 1621, ay may mayaman at iba’t ibang kasaysayan.

Noong 1679, kinuha ng mga Heswita ang kontrol sa simbahan kapalit ng bayan ng Baras. Pagsapit ng 1697, ang mga Augustinian ang naging tagapag-alaga nito, at ito ay bumalik sa mga Franciscano noong 1737.

Ang kasalukuyang simbahan ay itinayo sa pagitan ng 1792 at 1800, na may pagkukumpuni noong 1853.

Ang harapan ng altar ng Parokya ng Santa Ursula sa Binangonan, Rizal. Ang simbahan ay kinilala itong Marso 2, 2025 ng National Commission for Culture and the Arts bilang Pambansang Yamang Pangkalinangan, isa sa pinakamataas na parangal na iginawad sa mga makasaysayang lugar sa bansa. (Kuha ni Teddy Pelaez)

Dumanas din ng hirap, ang simbahan ay nawasak noong Digmaang Pilipino-Amerikano noong 1899 at pagkatapos ay sinakop ng puwersa ng mga Amerikano noong 1900-1903 at ginawang himpilan.

Nakatuon sa Santa Ursula, ang simbahan ay nakikilala sa pamamagitan ng makasaysayang retabillo na matatagpuan sa gilid ng kapilya, na nag-aambag sa kakaibang kagandahan nito. Bilang pagkilala sa namamalaging pamana nito, isang historical marker ang itinayo upang ipagdiwang ang ika-400 anibersaryo ng parokya noong 2021.

Ang idinaos na misa sa simbahan ng Sta. Ursula ng Binangonan, Rizal itong Marso 2, 2025 kasabay ng pagkilalang tinanggap nito bilang Pambansang Yamang Pangkalinangan, isa sa pinakamataas na parangal na iginawad sa mga makasaysayang lugar sa bansa. Ito ay pormal na iginawad ng National Commission for Culture and the Arts. (Kuha ni Teddy Pelaez)

 

Parokya ng Santa Ursula sa paglipas pa ng panahon

Maraming henerasyon na ang nagtungo at nagtipon sa simbahan ni Santa Ursula sa Binangonan, Rizal, upang makibahagi sa nakaugalian at debosyong pagsamba, pagdarasal, at pagdiriwang ng mayamang pamanang kultura, na nagpapatibay sa tungkulin nito bilang pangunahing sentro ng pananampalataya.

Mula nang simulan ang pagtatayo nito noong 1792, ang simbahang ito ay tumayo bilang isang testamento sa matatag na pananampalataya ng lokal na komunidad sa Lawa ng Ba-i.

Ang rehiyon na ito ay mayaman sa mga likhang sining at iba pang bahagi ng kultura. Ang naturang simbahan ay nausbungan din ng mga likhang sining kabilang mga ang paglago ng pagiging Kristiyano na ipinakakalat nito.

 

Ang mga bahagi ng simbahan ng Sta. Ursula sa Binangonan, Rizal kung saan ang karamihan dito ay mga orihinal na materyales pa na nagpapatunay sa nakamit nitong pagkilalang bilang National Cultural Treasure o Pambansang Yamang Pangkalinangan mula sa National Commission for Culture and the Arts.

Makikita pa rin sa simbahang ito ang mga natural na materyales. Sa katunayan ay kaunti lamang ang nabago sa loob at istraktura nito kaya napagtibay pa ang integridad at kahalagahan ng simbahan.

Hiyas na Lawa ang itinawag sa lugar dahil pagbibigay-importansya rin ito sa naturang yamang tubig na nagbibigay-malasakit din sa nasasakupan nito.

 

Sino si Santa Ursula?

Si Santa Ursula ay isang iginagalang na pigura sa Christian hagiography, na pangunahing ipinagdiriwang bilang isang martir at isang santo sa Simbahang Katoliko.

Ayon sa alamat, siya ay isang British na prinsesa na nabuhay noong huling bahagi ng ika-3 siglo o unang bahagi ng ika-4 na siglo. Kilala si St. Ursula sa kanyang matapang na paglalakbay upang makilala ang kanyang magiging asawa, isang paganong prinsipe, sa tinatawag ngayong modernong Brittany, France.

Sinamahan ng isang retinue ng 11,000 birhen, siya ay nahaharap sa isang kalunos-lunos na kapalaran nang sila ay tambangan ng mga Huns na pinamumunuan ng kilalang pinuno, si Attila. Ang kuwento ng kanyang pagkamartir ay mayaman sa mga tema ng pananampalataya, kagitingan, at pangako sa mga paniniwala ng isang tao, na umalingawngaw sa maraming siglo at nag-ambag sa kanyang pagpupuri bilang simbolo ng hindi natitinag na debosyon.

Ang pamana ni Santa Ursula ay higit pa sa kanyang salaysay ng pagiging martir; siya rin ay kinikilala para sa mga kultural at masining na representasyon na lumitaw sa kanyang karangalan. Hindi mabilang na mga simbahan, paaralan, at institusyon ang nagtataglay ng kanyang pangalan, na nagpapakita ng kanyang katayuan bilang patroness ng iba’t ibang layunin, kabilang ang mga kabataang babae, estudyante, at proteksyon ng mga mahihina.

 

Parokya ng Santa Ursula

Quezon Street, Barangay Libid

Binangonan, Rizal

Ang historical marker ng simbahan ng Sta. Ursula ng Binangonan, Rizal. (Kuha ni Teddy Pelaez)