Ibang tunog sa Filipino Lullabies sa Himig Himbing: Mga Heleng Atin

Sigrid Bernardo - SA UGOY NG DUYAN

Ang Cultural Center of the Philippines (CCP) ay papasok sa pagbuo, pagpapamalas, at pagsusulong ng katutubong hele sa pamamagitan ng HIMIG HIMBING: Mga Heleng Atin, na ilulunsad sa Nobyembre 13, 2022, ganap na alas-4 ng hapon, sa Tanghalang Nicanor Abelardo (CCP Main Theater).

Isang proyekto ng CCP Arts Education, sa pamamagitan ng Audience Development Division, itatampok ng Himig Himbing ang walong music videos ng mga hele mula sa iba’t ibang rehiyon ng bansa. Layon ng proyekto na muling ipakilala ang mga katutubong hele sa mga kontemporaryong madla at bumuo ng mga tagapag-alaga na batay sa ating mga awit at hele sa Pilipinas.

Alvin Yapan – KATUROG NA, NONOY

Base sa pagsasaliksik ng ethnomusicologist na si Sol Trinidad at inayos ni musical director Krina Cayabyab, walong filmmakers ang lumikha ng kanilang interpretation ng mga tampok na hele, kabilang ang “Sa Ugoy ng Duyan,” “Katurog na, Nonoy,” “Wiyawi,” “Aba-aba,” “Hele,” “Dungdungwen Kanto,” “Tingkatulog,” at “Ili, Ili, Tulog Anay.”

Ang filmmakers ay sina: Sigrid Bernardo, Mes De Guzman, Law Fajardo, Teng Mangansakan, Thop Nazareno, Carla Ocampo, Milo Tolentino, at Alvin Yapan.

Sa Ugoy ng Duyan, isang Tagalog na hele na binuo ni National Artist for Music na si Lucio San Pedro na may letra ni National Artist for Literature na si Levi Celerio, ay kadalasang inaawit mula sa punto de vista ng isang pakiramdam ng isang matanda ng isang may sapat na gulang na nakararamdam ng nostalhik tungkol sa pagtulog sa duyan ng sanggol kasama ang kanilang ina. Ang mga damdamin mula sa emosyonal na tindig ng mang-aawit ay tumatakbo nang malalim sa himig, na inuulit sa tatlong bahaging kaayusan na ito kasama si Bahana na aawit para sa track ng musika.

Milo Tolentino – HELE

Para sa klasikong hele, nakamit ng filmmaker na si Sigrid Bernardo ang mga Pilipinong ina at iba pang tagapag-aruga sa buong mundo sa nostalgic documentary-style black and white music video.

Ang Bicolano na hele na Katurog na, Nonoy ay inaawit ay inaawit ng isang taong hinahanap ng isang maliit na batang lalaki para patulugin siya. Habang ang isang bilang ng mga naisalin at nailathala na mga himig na may parehong pamagat, ang partikular na melodya ng katutubong awit ay pinasikat bilang isang choral piece. Maririnig ang boses ni Phoebe Bitoon sa hele na ito.

Para sa Katurog na, Nonoy – lumikha si filmmaker Alvin Yapan ng isang parang panaginip na mala-fairytale na music video kung saan ang isang batang ina, na madali ring maging diwata, ay humuhuni ng oyayi – at lumapit sa isang saradong puso ng saging. Habang hawak niya ito, dahan-dahang bumukas ang puso ng saging na nagpapakita ng isang sanggol. Pagkatapos, nagbago ang eksena, na nagpapakita ng isang mangingisda na naghahagis ng kanyang lambat sa batis ng mga bituin. Iginuhit niya ang dahon ng saging na dinadala ang sanggol habang nahuhuli ito sa kanyang lambat.

Teng Mangansakan – ABA-ABA

Ang mga haka-hakang parallel na ito sa pagitan ng mga sanggol at saging ay hango sa isang koleksyon ng mga bugtong ng yumaong Bicolana literary historian at researcher na si Lilia Realubit. Habang ang mangingisda ay nagmula sa isa pang katutubong awiting Bicol na “Si Nanay, Si Tatay.”

Ang filmmaker na si Carla Ocampo ay patungo sa tradisyonal na Kalinga na oyayi na Wiyawi. Kadalasang kinakanta ng mga tagapag-alaga (karaniwan ay mga Cordilleran na ama), inilalarawan nito ang mainit na panahon na nagpapaiyak sa sanggol. Sa ilang lugar, ang lullaby ay tumutukoy sa init na ibinibigay ng tradisyonal na babywearing, na binibigyang kahulugan ang lyrics bilang “Tahan na, halika’s ebanan (babywear) kita para mainitan ka.” Ang musika at teksto nito ay tinipon ni Dr. Felicidad Prudente sa panahon ng kanyang fieldwork at naisalin para ilathala sa aklat na Antukin ng publisher na si Tahanan. Ang karagdagang pananaliksik ay ibinigay ni Direk Carla Ocampo at Kalinga Expert na si Benicio Sokkong.

Inawit ni Bullet Dumas, ang music video ay bubukas na may medley ng tradisyonal na tahanan ng Cordilleran. Habang sinusubukan ng amang Kalinga na paginhawahin ang kanyang anak, ang mga manonood ay dinala sa isang panaginip kung saan ang isang higante, na nakadamit tulad ng isang hari at may dalang espada, ay dahan-dahang nagpapakita ng sarili.

Ang Aba-aba ay isang katutubong oyayi sa Timog Mindanao, at inaawit ng katutubong grupo na Subanon. Ang field recording ay ginawa at dinokumento ng National Artist for Music na si Ramon Santos na accessible sa pamamagitan ng archives ng UP Center for Ethnomusicology.

Nakikinita ng filmmaker na si Teng Mangansakan ang isang Subanen na ina na nakumbinsi ng kanyang dalawang kaibigan na maghanap ng mas luntiang pastulan sa lungsod. Sa kanilang pag-alis, ang ina ay muling binisita ng alaala ng diyosa ng ilog na nagpapatibay sa kanyang pasiya na manatili sa lupang tinubuan ng Subanen para sa kanyang sanggol. Ang track ng musika ay ginanap ni Rolinda Gibaliga.

Ang Hele ay isang oyayi mula sa isang 1986 field recording ni Dr. Elena Mirano na dinala sa San Mateo, Rizal. Ang Tagalog na awiting ito ay inawit ng isang tagapag-alaga ng isang bata, na may lirikong tumutukoy sa isang pag-idlip sa hapon. Sa music video, lumikha ang filmmaker na si Milo Tolentino ng isang visual narrative na nakadikit sa isang kuwento ng pag-ibig ng pamilya at pagkawala at pagbabalik ng tungkulin. Ang oyayi, na inawit ni Nica Del Rosario, ay nagbibigay ng boses sa pahayag ng pagmamahal ng isang babae sa kanyang anak at asawa – isang awit na nagpapalusog na bumabalik upang paginhawahin ang isang nakakapanghinang kalungkutan na nagbabanta sa isang dating mapagmahal na samahan.

Ang Aba-aba at Hele ay parehas na hindi nailimbag na mga oyayi, at kauna-unahang ilalabas aparte sa kanilang field recordings.

Ang Dungdungwen Kanto (I Will Love You) ay ang unang linya ng Ilocano wedding song na “Duayya ni Ayat (Lullaby of Love). Bagama’t kadalasang nauugnay sa mga kasalan, madalas din itong kinakanta bilang oyayi ng mga bata.

Inawit ni Abby Clutario at Joshua Cadelina, itinatampok sa animated music video ng filmmaker na si Mes De Guzman ang quintessential rural na kabahayan ng Pilipino, kung saan makikita ang isang duyan ng sanggol na lumilipad sa iconic na landscape at landmarks ng Ilocos.

Tingkatulog (Sleeping Time), isang katutubong oyayi mula sa lugar ng Bohol, ay nagbibigay ng isang persepsyon na ang mang-aawit ay ibang tao maliban sa ina, na binanggit na ang ina ng bata ay babalik sa umaga at naghahatid ng pag-usisa tungkol sa kinaroroonan ng ina sa buong gabi.

Kasama sina JD Tena on vocals at Daniel Calingasan na gagamit ng bandurria, ang filmmaker na si Thop Nazareno ay magpro-produce ng isang kaibig-ibig na istorya ng dalawang magkapatid na sinusubok na arugain ang isa’t isa habang wala ang kanilang ina. Si Yayo Aguila ang gaganap na ina, kasama si Marco Masa at Juharra Zhianne Asayo bilang magkapatid.

Isang Visayan na oyayi ang Ili, Ili, Tulog Anay (Little One, Go to Sleep) ay inaawit ng isang tagapag-alaga ng isang bata at sinasabing umalis lamang ang ina para bumili ng tinapay. Ang transkripsyon ng musika at teksto nito ay inilathala sa aklat na Folk Songs: Songs of the Visayas ni Priscilla Magdamo.

Itinatampok sa music video ng filmmaker na si Law Fajardo ang pang-araw-araw na buhay at pakikibaka ng isang pamilya at nagpapakita ng sulyap sa mga gawain ng mga manggagawa sa tubo sa baryo. Nakatuon ito sa mga kababaihan na nagsusumikap na palakihin ang kanilang mga anak sa kawalan ng kanilang kapareha. Sina Coleen De Guzman at Nica Tupas ang gaganap ng oyayi sa Hiligaynon.

Para sa iba pang impormasyon, magsadya sa CCP website (www.culturalcenter.gov.ph). Sundan ang official CCP social media accounts sa Facebook, Twitter at Instagram para sa real-time updates.