Color blindness: Namamana, mas laganap sa mga lalaki

Ang color blindness, na kilala rin bilang color vision deficiency o Daltonism, ay isang kondisyon kung saan nahihirapan ang isang indibiduwal na malaman ang ilang partikular na kulay. Ito ay karaniwang isang genetic na kondisyon (o namamana) na nakaaapekto sa paraan ng pag-unawa at pagproseso ng mga kulay ng mga mata.

Ang pinakakaraniwang uri ng color blindness ay red-green color blindness, kung saan ang mga indibiduwal ay may problema sa pagkakaiba sa pagitan ng mga kulay ng pula at berde. Gayunman, may iba pang mga anyo ng color blindness, tulad ng blue-yellow color blindness at total color blindness, kung saan ang mga indibiduwal ay hindi nakakakita ng anumang mga kulay.

Ang rods at cones, mga espesyal na nerve cells, ay tumutulong sa paningin. Ang iyong color vision ay kinokontrol ng cones. Maaaring nawawala o hindi gumagana ang iyong cones kung mayroon kang color blindness. (clevelandclinic.org)

Paano nangyayari ang color blindness?

Ang color blindness ay nangyayari dahil sa mga abnormalidad sa mga cone (nerve cells) sa mata, na siyang mga selula sa retina na responsable sa pagtukoy ng kulay o ang kalinawagan nito.

Sa mga indibiduwal na may normal na color vision, mayroong tatlong uri ng cone, bawat isa ay sensitibo sa iba’t ibang hanay ng mga kulay: pula, berde, at asul. Gayunman, sa mga taong may color blindness, ang isa o higit pang mga uri ng cone ay hindi gumagana nang maayos, na humahantong sa mga kahirapan sa pagkilala sa ilang mga kulay. Ang kondisyong ito ay maaaring magkaroon ng malaking epekto sa iba’t ibang aspeto ng pang-araw-araw na buhay, kabilang ang kakayahang tumpak na tukuyin ang mga ilaw ng traffic lights, basahin ang color-coded na impormasyon, at pahalagahan ang nuances ng likhang sining o makulay na kulay ng kalikasan.

L, M, S na uri ng cones

-Red-sensing cones (L cones): Nakikita ng cones na ito ang mahabang wavelength (humigit-kumulang 560 nanometer).

-Green-sensing cones (M cones): Nakikita ng cones na ito ang mga middle wavelength (humigit-kumulang 530 nanometer).

-Blue-sensing cones (S cones): Nakikita ng cones na ito ang mga maiikling wavelength (humigit-kumulang 420 nanometer).

Ang lahat ng tatlong uri ng cone ay karaniwan, at gumagana ang mga ito ayon sa nararapat. Gayunman, hindi bababa sa isang uri ng cone ang hindi gumagana kung mayroon kang problema sa paningin ng kulay. Ang mga isyu sa cone ay nakapipinsala sa iyong kakayahang makita ang mga kulay sa isang kumbensyonal na paraan.

Color blindness, namamana

Karaniwang namamana ang color blindness. Sa kaso ng pinakalaganap na red-green na uri ng color blindness, nangangahulugan ito na ito ay ipinasa mula sa iyong mga biological na magulang, alinman sa ina o magulang ng kapanganakan. Gayunman, ang mga medikal na isyu, mga pag-inom ng gamot, o environmental exposure ay maaari ring maging sanhi ng color blindness kalaunan sa buhay.

Ipinapayo na mahalagang maunawaan ang uri at kalubhaan ng color blindness kung ikaw o ang iyong anak ay dumaranas nito. Kumonsulta sa isang propesyonal sa pangangalaga sa mata (optometrist o ophthalmologist) upang matuto nang higit pa tungkol sa mga sintomas ng kondisyon at mga potensyal na epekto sa iyo.

Sanhi ng color blindness

– namamana

– medikal na kondisyon o pagkakaroon ng sakit

– mga iniinom na gamot (halimbawang gamot: hydroxychloroquine sa rheumatoid arthritis, o ang matatapang na antibiotics)

– pagkalantad nang mahabang oras sa welding lights

– kapag nagkakaedad

Mga epekto ng color blindness

Ang mga epekto ng color blindness ay maaaring mag-iba sa kalubhaan at maaaring uriin sa iba’t ibang anyo: protanopia, deuteranopia, at tritanopia.

Ang protanopia ay nailalarawan sa kawalan o hindi gumagana ng mga red-sensitive na cone, na humahantong sa isang pinababang kakayahang makilala sa pagitan ng pula at berde.

Ang deuteranopia, sa kabilang banda, ay nakakaapekto sa mga cone na sensitibo sa berde, na nagiging sanhi ng mga paghihirap sa pagkakaiba sa pagitan ng pula at berdeng mga kulay.

Panghuli, ang tritanopia ay nakaaapekto sa mga blue-sensitive na cone, na nagreresulta sa mga hamon sa pagkilala sa pagitan ng asul at dilaw na kulay.

Mga lalaki mas apektado ng color blindness

Mahalagang tandaan na ang color blindness ay mas laganap sa mga lalaki kaysa sa mga babae, na may humigit-kumulang 8% ng mga lalaki at 0.5% ng mga babae ang apektado sa buong mundo.

Bakit mas color blind ang mga lalaki?

Ang inheritance pattern ng color blindness ay naka-link sa X chromosome, isa sa sex chromosomes.

Ang mga lalaki ay may isang X at isang Y chromosome, habang ang mga babae ay may dalawang X chromosome. Ang mga mutasyon ng gene na nauugnay sa color blindness ay karaniwang matatagpuan sa X chromosome. Dahil ang mga lalaki ay mayroon lamang isang kopya ng X chromosome, ang mutation sa chromosome na ito ay maaaring direktang magresulta sa color blindness. Sa kabilang banda, ang mga babae ay may dalawang X chromosome, na nagbibigay ng mas mataas na pagkakataon na magkaroon ng hindi bababa sa isang normal na kopya ng gene. Nangangahulugan ito na ang mga babae ay mas malamang na maging carrier ng color blindness nang hindi nagpapakita ng anumang mga sintomas mismo.