Colon at rectal cancer: Ano ang pagkakaiba ng mga ito?

May lunas ba ang cancer na ito?

Ang colorectal cancer ay ikatlo sa pinakanakamamatay na cancer sa bansa. Sunod ito sa breast at lung cancer.

Ang isang kondisyon na kilala bilang colorectal cancer ay nailalarawan sa pamamagitan ng hindi makontrol na paglaki ng cell sa colon o tumbong. Ito ay kilala rin bilang colon cancer o bowel cancer. Ang colon, ay ang malaking bituka (intestine) o bowel.

Sa malalimang usapin, ang rectal cancer at colon cancer ay parehong colorectal cancer, gayunpaman sa kabila ng ilang pagkakatulad, hindi sila parehong-pareho.

Pagkakapareho ng rectal at colon cancer

Ang dalawang sakit na ito ay nagsisimula parehas sa digestive (gastrointestinal) system dahil dito matatagpuan ang colon at rectum.

Ang mga pagbabago sa mga gawi sa pagdumi, dugo sa dumi, at marami pa sa parehong mga kadahilanan ng panganib ay karaniwang mga sintomas ng colorectal cancer.  Gayunman, hindi nagtatapos dito ang pagkakapareho ng dalawa.

Digestive system

Ang huling bahagi ng iyong digestive system ay large intestine. Binubuo ng colon ang karamihan sa malaking bituka at dito sinisipsip ang tubig at ang natitirang mga nutrients at kung saan nabubuo ang dumi.

Ang karaniwang sukat ng colon ay humigit-kumulang 5 talampakan (60 inches) ang haba at humigit-kumulang 3 pulgada ang lapad.

Ang huling ilang pulgada ng iyong malaking bituka ay tinatawag na tumbong. Dito itinatabi ang dumi mula sa iyong colon hanggang sa maalis ito sa pagdumi.

“Both colon and rectal cancer begin in the long muscular tubing that makes up the large intestine. Specifically, colon cancer begins in the colon and rectal cancer begins in the rectum,” ani Dr. Monica Desai ng Houston Methodist, nangungunang ospital sa Houston, Texas sa Amerika. “However, since the lower segment of the colon continues directly into the rectum, it takes special expertise to distinguish a cancer in the distal colon from rectal cancer.”

Tumor sa polyps

Ang isang tumor na may potensyal na maging colorectal cancer ay nalikha kapag ang malusog na mga tisyu ng colon at tumbong ay nagsimulang magbago at lumaki nang wala sa kontrol. Maaari itong magresulta mula sa mga impluwensya sa kapaligiran o pag-uugali at maaaring mamana.

Maliit, benign (hindi cancerous) na mga cell cluster na tinatawag na polyps ay karaniwang tumutubo sa loob ng colon o rectum bilang mga unang palatandaan ng kondisyon. Ang ilan sa mga polyp na ito ay maaaring tuluyang maging colon o rectal cancer.

Ano ang pagkakaiba ng colon sa rectal cancer?

Bagama’t may pagkakaparehas, hindi completely identical ang mga ito.

Ang pangunahing pagkakaiba sa pagitan ng colon at rectal cancers ay sa kani-kanilang mga paraan ng gamutan, na maaari ding magbago depende sa yugto o stage ng cancer.

“Surgery is the cornerstone of treating both of these cancers, but the difference lies in whether — as well as when — chemotherapy and/or radiation may be needed as part of treatment,” paliwanag ni Dr. Desai. “Colon cancer is treated via surgery, which may or may not be followed by chemotherapy. When chemotherapy is used after surgery, it’s called adjuvant chemotherapy. Radiation generally isn’t part of treatment for colon cancer,” ayon pa sa doktor.

Sa kabilang banda, ang chemotherapy o radiation (o kumbinasyon ng dalawa) ay kadalasang ginagamit bilang unang hakbang sa paggamot ng rectal cancer bago ang operasyon. Neoadjuvant treatment ang termino para rito. Maaaring kailanganin ang karagdagang chemotherapy pagkatapos ng operasyon.

Sinabi pa ni Dr. Desai na ang screening colonoscopies ay mahalaga para sa pag-detect ng parehong anyo ng cancer, na siyang pangunahing dahilan kung bakit pinagsama ang colon at rectal malignancies.

Kailangang maunawaan ang kahalagahan ng screening ng colorectal cancer para sa maagang pagtuklas ng colon at rectal cancer, dito mas madali ang gamutan.

Mahalaga ang screening colonoscopy upang matiyak ang dalawang bagay: na ang pasyente ay nasa mababang panganib; o kung nasa mataas na panganib, upang matukoy kung gaano kadalas dapat kang magkaroon ng iyong follow-up na colonoscopy. Ang procedure na ito ay ginagawa ng gastroenterologist.

Ipinakikita rito ang colonoscopy procedure na ginagamitan ng scope na may ilaw at camera para masilip ang loob ng colon o bituka. Ang procedure ay sinisimulan sa pagpasok ng scope sa puwet at ito ay ginagawa ng gastroenterologist. Nasa kanan ang pinakikita ng camera sa hitsura ng looban ng colon na may polyp o bukol.

Paano pa nalalaman na may sakit na ganito?

Maliban sa colonoscopy, may FIT na tinatawag.

Fecal immunochemical test (FIT): Ang pagsusuring ito ay naghahanap ng hindi natukoy na dugo sa iyong mga dumi. Sinusuri ng mga medikal na pathologist ang mga sample ng iyong dumi para sa dugo na hindi basta maaaring makita ng mata.

Mayroon ding CT (computed tomography) colonography, na gumagamit ng mga espesyal na kagamitan sa X-ray upang suriin ang colon para sa cancer at mga polyp; fecal DNA (deoxyribonucleic acid) test, na pinagsasama ang FIT sa isang test na nakakakita ng binagong DNA sa dumi; at capsule colonoscopy, na gumagamit ng isang rectally inserted capsule robot na kumikilala at nag-aalis ng mga precancerous na lesion at tumor.

Magkano ang colonoscopy?

Ang presyo nito sa Pilipinas para sa pampublikong ospital ay sa nasa pagitan ng P7,000 at P10,000. Kapag gagawin ito sa mga pribado hanggang sa advanced hospital ito ay nasa pagitan ng P10,000 at P25,000. Iyan ang mga presyo kung wala kayong health insurance. Dahil sa specialty na involved, maaaring hindi sakupin ang bayad dito ng HMO o health maintenance organizations.

Sino ang tinatamaan ng klase ng mga sakit na ito?

Bagama’t ang mga young adult at teenager ay maaaring magkaroon ng colorectal cancer, ang mga nasa edad na 50 taong gulang ang nasa karamihan ng mga kaso. Para sa mga lalaki na may colon cancer, ang average na edad ng diagnosis ay 68 samantalang para sa mga babae ay 72. Ang edad na 63 ay ang cutoff para sa rectal cancer sa mga lalaki at babae.

Namamana ba ang mga ito?

Ang hereditary nonpolyposis colorectal cancer, o HNPCC, ay isa pang pangalan para sa Lynch syndrome, isang genetic disorder na maaaring nasa pamilya.

Ang karamihan ng mga colorectal cancer ay natuklasan sa mga indibidwal na walang family history ng sakit. Gayunpaman, hanggang 1 sa 3 mga pasyente na may colorectal cancer ay may mga kamag-anak na nagkaroon na ng sakit. Ang mga tao ay mas madaling kapitan kung ang isang first-degree na pamilya (magulang, kapatid, o anak) ay nagkaroon ng colon cancer.

Ano ang sanhi ng mga sakit na ito?

Hindi tiyak ng mga dalubhasa kung ano ang sanhi ng mga ito, gayunman may nakikitang ugnayan ito sa mga sumusunod:

– kawalan ng ehersisyo

– sobrang katabaan

– diabetic

– Ayaw sa low fiber pero pinipili ang high fat na mga pagkain

– mahilig sa processed meats

– pag-inom ng mga alak

– paninigarilyo

– malaking kakulangan sa gulay at prutas

– Radiation therapy for cancer. Isang salik din ang radiation therapy na nakadirekta sa tiyan upang gamutin ang mga nakaraang cancer na nagpapataas ng panganib ng colon cancer.

Ano ang pakiramdam ng pasyenteng may sakit na ganito?

Kung ito ay nag-manifest na, ang colon cancer ay kadalasang nagiging sanhi ng banayad na pananakit ng tiyan. Mayroong discomfort mula sa colon cancer na maaaring parang cramps (pulikat) o bloated (pakiramdam ng tiyan ay busog, malaki, hirap sa paghinga at masikip, masakit at hindi komportable) sa mas advanced na stages nito. Ang patuloy at matinding pananakit ay isang babalang senyales para sa colon cancer at hindi dapat balewalain.

Mga sintomas

Ang ilan sa maagang sintomas ng colon cancer ay patuloy na pagbabago sa pagdumi tulad ng paninigas ng dumi (pagtitibi), pagtatae, o pagbabago sa katangian ng mga dumi.

– dugo sa dumi o sa tumbong

– pananakit ng tiyan

– panghihina o pagkapagod

– biglaang pagpayat

– pakiramdam na parang puno pa ang bituka

May paraan ba para maiwasan ang mga ito?

Sa simula, ang colon cancer ay kadalasang walang sintomas sa maraming pasyente. Depende sa laki at lokasyon ng kanser sa colon, maaaring mag-iba ang mga sintomas kapag nangyari ang mga ito.

Kung nakararamdam ng patuloy na sintomas, huwag itong balewalain at agad na magpakonsulta sa doktor.

  1. Magpa-screen – ang mga pagsusuri na kilala bilang mga screening ay nag-eeksamin ng kanser bago lumitaw ang mga sintomas at indikasyon. Ang mga pagsusuring ito ay maaaring matukoy nang maaga ang colon o rectal cancer, kapag ang mga epektibong paggamot ay mas successful. Ang screening sa colon at rectal cancer ay parehas.
  2. Kumain ng mga gulay, prutas at whole grains – bata pa lamang ay pinapayuhan na tayo na kumain ng mga ito dahil malaking tulong bilang pang-iwas sa mga sakit. Ang whole grains ay napatunayang daan sa mababang panganib ng colon o rectal cancer. Iwasan processed foods gaya ng hotdogs, luncheon meat na nauugnay sa mas mataas na panganib ng colorectal cancer. Gayundin iwasan ang read meat gaya ng karne ng baka, baboy, o tupa.
  3. Mag-ehersisyo at bantayan ang timbang – Malaking tulong na may regular na paggalaw ang katawan para maiwasan ang mga sakit. Habang may pag-eehersisyo iwasan din naman ang kumakain ng marami, walang kontrol, walang sustansya.
  4. Iwasan ang pag-inom ng mga alak at paninigarilyo – Marami nang napatunayan na may dalang peligro ang pagtangkilik sa alcoholic drinks, iwasan ang mga ito para makaiwas din sa panganib ng colon o rectal cancer.

Tandaan, ang mga kaugalian o lifestyle na may kaugnayan sa nutrisyon, timbang, at exercise ay tunay na nagpapataas ng panganib ng colorectal cancer base sa mga pag-aaral.

May pag-asa ba na mabuhay ang pasyenteng may colon o rectal cancer?

Ayon sa mga dalubhasa, ang kabuuang 5-taong survival rate para sa mga taong may colon cancer ay 64%. Ang survival rate ay 91% kung ang kanser ay natuklasan sa localized stage. Ang 5-taong survival rate ay 72% kung ang kanser ay kumalat sa kalapit na tissue o organs at/o ang mga lokal na lymph node.

Treatable kung tutuusin ang cancers na ito. Humigit-kumulang 50% ng mga pasyente na dumaan sa operasyon ay gumaling. Ang operasyon ay ang pangunahing uri ng therapy. Gayunman, ang pag-ulit ng sakit matapos ng operasyon ay isang malaking isyu at madalas na sanhi ng pagkamatay. Kung nagamot at nakaligtas na ay huwag nang bumalik sa dating maling mga gawi.