Buwan ng wika at halaga nito sa mga Pilipino

Buwan ng Wika
Ang mga bumubuo ng “Umpukan sa Nayon: Wikang Nagbubuklod” na sina, mula kaliwa, G. Roy Rene Cagalingan, G. Oscar Casaysay, Propesor John Carlo Santos, Gemma Arella-Suguitan, Prop. Jesus Federico Hernandez, Prop. Christine Marie Lim Magpile, at Gertrudes Duran-Batocabe.

Ang Agosto ay tinatawag na Buwan ng Wikang Pambansa. Sa buwan na ito ay higit na kinikilala ang ating mga lengguwahe at pambansang lengguwahe.

Noong hapon ng Agosto 12, ang okasyon na ito ay ipinagdiwang sa pamamagitan ng isang talakayan na tinawag na “Umpukan sa Nayon: Wikang Nagbubuklod” na ginanap sa IVC Teatro sa Fort Santiago, Intramuros, Maynila. Ito ay isang proyekto ng Nayong Pilipino Foundation (NPF) at Intramuros Administration.

Ang proyekto ay isang talakayan sa kahalagahan ng iba’t ibang leksikon sa Pilipinas at ng pagbabago ng wika sa bawat rehiyon.

Naging tagapagsalita rito sina Propesor Jesus Federico “Tuting” Hernandez ng University of the Philippines – Diliman; Prop. Christine Marie Lim Magpile, LPT ng University of the Philippines – Diliman; Prop. John Carlo Santos ng University of the Philippines – Los Baños; at Gng. Gemma Arella-Suguitan ng Southern Luzon Association of Museums.

Naging tagapamagitan naman dito si G. Roy Rene Cagalingan, Senior Language Researcher sa Komisyon sa Wikang Filipino.

Dumalo rin sa okasyon ang sina Gng. Gertrudes Duran-Batocabe, executive director ng NPF at G. Oscar Casaysay, executive director ng National Commission for Culture and the Arts.

TALAAN NG GOBYERNO DAPAT NAKASALIN SA WIKANG ATIN

Umikot din ang talakayan at may tanong sa naging suhestiyon kamakailan ni Senador Robinhood Padilla hinggil sa paggamit ng ating lengguwahe.

“Paano natin iaanalisa ang pagnanais ni Senador Padilla na maisalin sa Filipino ang mga talaan sa gobyerno? Masasabi ba natin itong preserbasyon sa ating sariling wika?”

Sa parehas na sagot ay may pagsang-ayon dito sina Prop. Hernandez at Prop. Santos na magamit ang sariling wika natin. Pero ayon sa kanila ay “sana ay noon pa.”

“Maganda ang vision pero mayroon tayong tanong: ‘budget’? Kapag iyan ay pinag-usapan, saan natin kukunin ang budget? Dapat noon pa natin ito ginagawa,” ani Prop. Santos.

“Anong mga wika ang gagamitin natin sa pagsasalin dahil 171 ang mayroon tayong languages sa Pilipinas?,” dagdag pa ni Prop. Santos.

Ayon naman kay G. Cagalinngan, ang wika ay isang serbisyo. At mas lumalim pa ang usapan dahil sa hindi paggamit ng ating sariling wika ay marami ang umanong nakukulong dahil sa hindi naiintidihan ang nilalaman at proseso ng batas.

Dito ipinaalala ang naging sitwasyon noon ni Mary Jane Veloso sa Indonesia na naaresto at nasentensyahan ng kamatayan dahil sa drug trafficking.

“Maikuwento ko lamang, si MJ Veloso noong nasa Indonesia ay ang una niyang problema ay hindi niya naiintindihan kung ano ang binabasa tungkol sa kanya – na makukulong na pala siya at bibitayin siya. Nakakalungkot ang ganitong mga senaryo. Makukulong at bibitayin ka na, hindi mo nalalaman dahil walang salin sa wika mo (ang sinasabi ng batas) at walang translator na naka-assign for you. Kababayan natin ito na nasa ibang bansa. So dapat sa loob ng bansa natin ay pinoprotektahan natin ang isa’t isa,” paliwanag pa ni Prop. Santos.

IBA’T IBANG WIKA PARA SA TURISMO

Naging laman din ng talayan ang suhestiyon ng isang tour guide sa Fort Santiago. Nais niyang magamit din ang ibang diyalekto tulad ng Bisaya para sa pagtanggap at pag-asikaso sa mga bisitang galing ng Cebu. Mahalaga aniya na pagtuunan, magamit ang ibang diyalekto o native languages para sa mas buhay at bukas na pakikipag-usap.

Bilang pagtatapos ng programa ay nag-iwan si Propesor ng isang katagang ‘Huwag mong hayaan na ang iyong pag-aaral ay maging hadlang sa iyong edukasyon.’

Paliwanag ni Prop Santos dito, “At the end of the day nag-aaral tayo gamit ang wikang Filipino kasi maglilingkod tayo sa kapwa nating Pilipino. Hindi tayo nag-aaral para magkaroon ng degree – English degree – kasi magtatrabaho tayo abroad. Mag-aaral tayo, nagkaroon tayo ng edukasyon at ituturo natin ito. At ano ang wika ng ating paglilingkuran? ‘Yun dapat ang ginagamit natin.”

Nag-iwan din siya ng pahayag sa mga dumalo, “Nandito ang attempt na buhayin natin na ang silbi ng wika ay paglilingkod. Pero kanino ka maglilingkod at ano ang iyong wika?”