Ano ang gout? Namamana ba ito?

Ang gout ay isang uri ng arthritis na naglalarawan sa biglaan at matinding pananakit, pamumula, at pamamaga ng kasukasuan (joints).  Pangunahing nakaaapekto ito sa mga kasukasuan sa hinlalaki sa paa, bagaman maaari rin itong mangyari sa iba pang mga kasukasuan tulad ng mga bukung-bukong, tuhod, siko, at mga kamay – mga daliri, punyos (wrist).

Kapag may gout, hindi nagiging normal ang pagkilos ng partikular na parte ng katawan na tinamaan nito.

Ang gout ay nangyayari kapag may naipon na uric acid sa dugo, na humahantong sa pagbuo ng urate crystals sa mga kasukasuan. Ang mga kristal na ito ay nagdudulot ng pamamaga at matinding sakit, na kadalasang inilarawan bilang isang burning sensation.

Karaniwan ang gout sa mga lalaki, lalo na sa mga sobrang bigat ang timbang at may family history ng kondisyon na ito – ibig sabihin ito ay namamana o nasa lahi. Tandaan na kahit pa regular ang pag-eehersisyo, nasa tamang haba ng pahinga ay maaari pa ring tamaan ng gout.

 

Uric acid

Ang uric acid ay isang natural waste product na nalilikha kapag sinira ng katawan ang mga purine, na mga compound na matatagpuan sa ilang mga pagkain at sa cells ng katawan. Pangunahing nabubuo ito sa atay at pagkatapos ay natutunaw sa dugo at sinasala ng mga bato, sa kalaunan ay ilalabas sa ihi. Sa normal na mga pangyayari, epektibong kinokontrol ng katawan ang mga antas ng uric acid, pinapanatili ang balanse sa pagitan ng produksyon at pag-aalis nito. Gayunman, kapag ang balanse na ito ay nagambala o nasira, alinman dahil sa labis na produksyon ng uric acid o pagbaba sa paglabas nito, maaari itong humantong sa isang kondisyon na kilala bilang hyperuricemia.

Ang mga daliring naglalarawan ng pag-atake ng gout.

Mas karaniwan ang gout sa mga lalaki

Bagaman maaaring makaapekto ang gout sa kapuwa lalaki at babae, mas karaniwan ito sa mga lalaki. Ang pagkakaiba ng kasarian na ito sa paglitaw ng gout ay naobserbahan sa iba’t ibang pag-aaral at naiugnay sa ilang mga dahilan.

Ang isang dahilan na nag-aambag sa mas mataas na saklaw ng gout sa mga lalaki ay ang mga pagkakaiba sa hormonal. Ang mga lalaki ay may posibilidad na magkaroon ng mas mataas na antas ng uric acid sa kanilang dugo kumpara sa mga babae, pangunahing rason sa pagkakaroon ng mas mataas na antas ng testosterone.

Napag-alaman na ang testosterone ay nagpapataas ng produksyon ng uric acid at nagpapababa ng paglabas nito, na humahantong sa mas mataas na antas ng uric acid sa katawan. Dahil dito, ang mataas na antas ng uric acid ay nagpapataas ng posibilidad ng pagbuo ng kristal sa mga kasukasuan, na nagiging sanhi ng gout flare-up.

Isang dahilan pa ay mas mababa ang uric acid level ng mga babae. Ngunit pagkatapos ng menopause, ang mga antas ng uric acid ng kababaihan ay nagsisimulang maging katulad ng mga lalaki.

Ang paang apektado ng gout.

Mga salik na nag-aambag sa pagkakaroon ng gout

1. Purines. Ang ibang lifestyle factors ay nakaaambag din sa pagbuo o pagkakaroon ng gout, gaya ng pagkain ng mataas sa purines. Ang purines ay mga naturally occurring substance na nasa partikular na mga pagkain kabilang ang mga laman-loob (innards), at nakalalasing na inumin na nagiging dahilan ng pagtaas ng produksyon ng uric acid sa katawan.

Ang mga sintomas ng gout ay maaaring mag-iba sa tindi (intensity) at tagal, kung saan ang ilang mga indibiduwal ay nakararanas lamang ng paminsan-minsang mga episode, habang ang iba ay maaaring magkaroon ng madalas na flare-up.

Sa panahon ng pag-atake ng gout, ang apektadong kasukasuan ay namamaga, nanlalambot, at lubhang masakit. Ang sakit ay maaaring maging napakalubha na kahit na ang bigat ng isang bedsheet na manipis ay maaaring magdulot ng kakulangan sa ginhawa. Sa ilang mga kaso, ang gout ay maaari ring humantong sa pagbuo ng tophi, na mga bukol (lumps) sa ilalim ng balat na naglalaman ng mga kristal na urate. Kung hindi ginagamot, ang gout ay maaaring magdulot ng pinsala sa kasukasuan at malalang pananakit. Samakatuwid, ang maagang pagsusuri at naaangkop na paggamot ay mahalaga sa pamamahala ng kondisyong ito.

2. Medikasyon. Ang mga gamot na pang-high blood ay maaaring maging salik sa pag-atake ng gout. Ang mga ito ay maaaring magpataas ng uric acid levels.

3. Edad, kasarian. Sa pagitan ng edad 30 at 50 ay maaaring magkaroon at umatake ang gout

4. Timbang. Kung mabigat ang timbang, mas maraming nagagawang uric acid ang katawan.

5. Kondisyong medikal. Ang ilang mga sakit at karamdaman ay nagpapataas ng pagkakataon na magkaroon ng gout. Kabilang dito ang hindi makontrol na hypertension at mga pangmatagalang sakit tulad ng diabetes, labis na katabaan, metabolic syndrome, at mga sakit sa puso at bato.

 

Mga dapat iwasan kapag may gout

Pagdating sa pamamahala ng gout, ang kaalaman kung anong mga pagkain at sangkap ang dapat iwasan ay napakahalaga sa pag-iwas sa mga flare-up at pagbabawas ng mga sintomas.

Upang mabawasan ang panganib ng pag-atake ng gout, ang mga indibiduwal na may gout ay dapat umiwas sa ilang partikular na pagkain na mataas sa purines, dahil ang mga purine ay hinahati sa uric acid sa katawan.

Red meat. Una at higit sa lahat, ipinapayong limitahan o iwasan ang mga pagkaing mayaman sa purine, tulad ng mga organ meat gaya ng atay, bato, at mga sweetbread (organ meat o lapay). Maging maingat sa pagkain ng red meat tulad ng baka, tupa, o baboy.

Seafoods. Ang pagkaing-dagat, lalo na ang mga shellfish tulad ng hipon, ulang, at alimango, ay dapat ding kainin nang katamtaman. Iwasan din ang dilis, sardinas, tahong at scallops.

Mga lamang-loob. Mga mula sa baboy, baka, kambing, atbp.

Alak. Bukod sa nabanggit, ang mga taong may gout ay dapat na maging maingat sa kanilang pag-inom ng alak, dahil ang alkohol ay maaaring magpataas ng produksyon ng uric acid at makapinsala sa paglabas nito mula sa katawan. Kabilang sa alcoholic beverages ay wine and spirits.

Ang beer, sa partikular, ay natagpuang nauugnay sa mas mataas na panganib ng pag-atake ng gout. Mahalagang tandaan na ang epekto ng mga pagkaing mayaman sa purine sa gout ay maaaring mag-iba sa bawat tao, kaya inirerekomenda na kumonsulta sa doktor upang matukoy ang mga indibiduwal na paghihigpit sa pagkain at mga alituntunin. Sa pamamagitan ng pag-iwas sa mga nag-trigger na pagkain at substance na ito, ang mga indibiduwal na may gout ay maaaring mas mahusay na pamahalaan ang kanilang kondisyon at mapabuti ang kanilang pangkalahatang kalidad ng buhay.

Matatamis na inumin. Katamtaman lamang sa pagkonsumo ng matatamis na pagkain at inumin tulad ng softdrinks, fruit juices dahil maaari itong magpataas ng uric acid levels at peligro sa gout.

Mga gulay at iba pang pagkain. Iwasan ang pagkain ng spinach, asparagus, cauliflower, munggo, beans, peas, taho o soya, at mushrooms.

Kape? May mga pag-aaral, bagaman hindi pa konkreto, na nagsasabing ang pag-inom ng kape ay maaari ring makaambag sa pag-trigger ng gout. Ito ay dahil may purines na nasa kape. Mainam na maging alalay lamang sa pagkonsumo ng kape.

 

Gaano katagal ang sakit na dulot ng gout?

Gaano katagal natitiis ang gout nang may gamot at walang gamot? Kapag maayos ang management nito, ang gout flare-up ay maaaring tumagal ng ilang araw; kung hindi ginagamot, maaari itong magpatuloy hanggang sa maraming linggo. Ang nagpapaalab na kondisyon na gout ay nagdudulot ng pasulput-sulpot na pagsiklab ng mga sintomas.

Kung napapabayaan ang gout maaari itong mag-iwan ng komplikasyon na higit pa sa pagkasira ng kasukasuan. May ilang pag-aaral na na sinasabing nakasisira ito ng kidneys, mata, puso, iba pang organs at systems.

 

Paano nasisira ng gout ang kidneys o mga bato?

Ang uric acid ay naiipon at dumadaloy sa mga bato sa pamamagitan ng dugo. Ang mga urinary tract crystal ay maaaring maging masakit na kidney stones at maging bara na humahadlang sa kakayahan ng kidneys na alisin ang dumi, na maaaring magresulta sa impeksyon. Dahil sa matutulis na mga gilid ng crystal, maaari ring mag-iwan ng sugat sa mga peklat sa mga bato. Ang ganitong komplikasyon ay maaaring humantong sa mas malalang sakit sa bato.

 

Paano nasisira ng gout ang puso?

Dahil nauugnay ang naiipon o nabubuong uric acid crstal sa high blood pressure, maaari itong maging sanhi ng pamamaga sa katawan, at mag-iwan ng epekto ng uric acid ay nauugnay sa mataas na presyon ng dugo, maaari itong magdulot ng pamamaga sa katawan, na maaaring magkaroon ng pagkasirang epekto sa kalusugan ng puso. Mas mataas ang tsansa na magkaroon ng heart attack, heart failure o stroke kung ito ay mababalewala.

 

Paano naaapektuhan ang mga kasukasuan ng paulit-ulit na pag-atake ng gout?

Inaatake ng mga white blood cell ang uric acid crystals na tumutubo sa mga lining ng mga kasukasuan sa panahon ng pagsiklab ng gout, na posibleng magdulot ng pinsala. Naglalabas ito ng mga sangkap na humahantong sa discomfort, edema, at paglala ng pamamaga. Ang paulit-ulit na pag-atake ng gout ay maaaring permanenteng makapinsala sa mga kasukasuan at mabawasan ang saklaw ng paggalaw kung hindi ginagamot.

 

Panloob at panlabas na epekto ng gout sa mga kasukasuan

Kapag naging mas malala ang gout, ang chronic gout, uric acid crystals ay maaaring magdulot ng mga matitigas na bukol na tinatawag na tophi na nabubuo sa ilalim ng balat, sa ibabaw ng mga kasukasuan, o sa kartilago (cartilage). Karaniwan, ang tophi ay nabubuo sa mga kamay, paa, siko, at sa likod ng mga bukongbukong. Bagaman hindi masakit ito, maaari naman itong maging sanhi ng pagkasira ng mga kasukasuan.

 

Paano nakapipinsala sa paningin ang gout?

Ang pangmatagalang gout ay maaaring humantong sa pagbuo ng uric acid sa tissue ng mata at nauugnay sa mga katarata at dry eyes, ngunit ito ay bihirang mga problema. Ang karaniwang malinaw na lens sa mata ay nagiging maulap kapag nagkaroon ng katarata dahilan para manlabo ang paningin. Kapag ang mga mata ay namula at namamaga at huminto sa paggawa ng sapat na luha o mga luha na hindi maganda ang kalidad, ito ay masusuri bilang dry eyes.

 

Ang epekto ng gout sa kalusugan ng baga

Kapag ang uric acid crystals ay naipon sa mga baga, ang kapansanan sa paggana ng baga ay isa pang hindi karaniwang side effect ng gout. Ito ay maaaring magdulot ng kahirapan sa paghinga, na maaaring magresulta sa mababang antas ng oxygen sa dugo.

 

Paano naaapektuhan ang panganib ng cancer ng gout?

Ang mga pasyenteng may gout ay maaaring may mataas na antas ng uric acid, na maaaring isang inisyal sa malignancies na lumalabas sa balat at panloob na mga lining ng organ. Sa pananaliksik, ang mga lalaking may gout ay may mas mataas na tsansa na magkaroon ng prostate cancer. Ang mga indibiduwal na may gout ay madalas ding natagpuang nagkakaroon ng mga malignancies ng atay, baga, o colon.