Ano ang EDCA at bakit ito tinututulan?

Ang Enhanced Defense Cooperation Agreement o EDCA ay nilagdaan pa noong April 2014 kung saan pinahihintulutan nito ang paggamit ng militar ng Amerika ng mga pasilidad sa mga base militar at kampo ng Pilipinas.

Sinasabing ang kasunduang ito ay malaking tulong upang mapagtibay ang panlabas na depensa ng Armed Forces of the Philippines.

May limang lugar ngayon sa bansa ang nasa ilalim ng EDCA: Benito Ebuen Air Base sa Cebu, Lumbia Airport sa Cagayan de Oro, Fort Magsaysay sa Nueva Ecija, Antonio Bautista Air Base sa Palawan, at Basa Air Base sa Pampanga.

Kung babalikan, noong Agosto 1951 ay nilagdaan ng Amerika at Pilipinas ang Mutual Defense Treaty (MDT). Malinaw na hindi ito bases agreement ngunit nakapaloob dito na magkakaroon ng tulungan ang dalawang panig sakaling may anumang pag-atake sa alinman sa mga bansang ito. Nagkaroon na ng Military Bases Agreement noong 1947 ngunit napaso rin noon pang 1991.

Sa MDT, nakasaad din na ang kasunduan ay mananatiling may bisa nang walang katapusan. Maaaring wakasan ito ng alinmang partido isang taon pagkatapos maibigay ang paunawa sa kabilang partido.

Sa magkabahaging obligasyong ito sa ilalim ng MDT, ito na ang sinasabing pinakamahabang buhay na kasunduan.

Noong Pebrero 1998 may pirmadong kasuduan muli ang dalawang bansa sa ilalim ng Visiting Forces Agreement (VFA). Ito ay isang bilateral security agreement kung saan may pagbisita lamang ng mga Amerikanong sundalo sa Pilipinas ang magaganap. Ang VFA ng Amerika at Pilipinas ay bilang suporta sa MDT.

Samantala, ang VFA ay hindi lamang eksklusibo sa Amerika at Pilipinas dahil may hiwalay pang kasunduan tayo sa Australia na nilagdaan noong Setyembre 2012.

Sa EDCA, nakasaad na walang mangyayaring permanenting basing agreement ngunit magkakaroon ng rotation ang tropa ng Amerika sa bansa para sa mas pinalawig na pagpunta rito.

Ang higit na ikinagagalit ng mga oposisyon sa nakapaloob pa sa kasunduan ay ang pagpayag ng Pilipinas na magtayo at isagawa ang mga pasilidad ng Amerika sa bansa. May opsyon din ang Amerika na iposisyon ang kanilang materyales pangmilitar. Ipinagbabawal naman sa bansa ang mga sandatang nuclear.

Sa pinakahuling nagaganap hinggil sa EDCA, nagkasundo ang Pilipinas at Amerika sa pagkakaroon ng apat na bagong lugar sa bansa na paglalagyan ng kagamitang militar ng huli. Ito ay maaaring sa Isabela, Cagayan, Palawan at Zambales. Sinasabing may koneksyon ang mga ito sa maaaring tensyong gagawin ng China sa West Philippine Sea at China laban sa Taiwan – bagay na pinaghahandaan sa ilalim ng EDCA.