Pagdiriwang sa ika-128 Araw ng Kalayaan ng Pilipinas

Ngayong 2026, ipinagdiriwang natin ang ika-128 Araw ng Kalayaan ng Pilipinas.

Ang Araw ng Kasarinlan ng Pilipinas, na ipinagdiriwang taon-taon tuwing Hunyo 12, ay hindi lamang isang makasaysayang kaganapan na nagmamarka ng paglaya ng bansa mula sa kolonyal na pamamahala ng Espanya; maaari rin itong tingnan sa isang artistikong pananaw na binibigyang-diin ang mayamang mga pagpapahayag ng kultura at malikhaing mga manifestasyon ng pagkakakilanlang Pilipino.

Ang paggunita sa araw na ito ay pinagyayaman ng iba’t ibang elementong artistiko na sumasalamin sa diwa ng nasyonalismo at pagmamalaki. Mula sa mga grandeng parada na nagtatampok ng tradisyonal na kasuotan at mga katutubong sayaw hanggang sa masalimuot na disenyo ng mga float na sumasagisag sa mga makasaysayang pangyayari, ang pagdiriwang ay nagiging makulay na kanbas ng kwentong kultural sa mga pampublikong espasyo.

Iba’t ibang anyo ng sining, kabilang ang musika, sining biswal, at teatro, ay may mahalagang papel sa pagpapahayag ng mga kwento ng katatagan at pag-asa na kaugnay ng pakikibaka ng Pilipinas para sa kalayaan. Ang mga artistikong pagpapahayag na ito ay hindi lamang nagsisilbing paraan upang parangalan ang nakaraan kundi pati na rin bilang isang plataporma para sa mga kontemporaryong tinig na patuloy na humuhubog sa pambansang diskurso tungkol sa pagkakakilanlan at soberanya.

 

Trivia: Baka hindi mo pa alam

* Noong Linggo ng Hunyo 12, 1898, idineklara ang kalayaan ng bansa sa mansyon nina Heneral Emilio Aguinaldo sa pagitan ng alas-4:00 ng hapon at ala-5:00 ng hapon sa Kawit, Cavite. Unang pagkakataon ito na iniladlad ang watawat ng Pilipinas at unang pagkakataon din na tinugtog bilang isang instrumental na martsa ang ating Pambansang Awit.

* Ang nagsulat at nagbasa ng Deklarasyon ng Kalayaan ng Pilipinas (Acta de la Proclacion de la Independencia del Pueblo Filipino) ay ang Caviteñong si Ambrosio Rianzares Bautista na mas kilalang Don Bosyong. Isang malayong kamag-anak ni Jose Rizal, si Don Bosyong ay abogadong tagapayo ni Heneral Aguinaldo.

* Ang Acta de la Proclacion de la Independencia del Pueblo Filipino ay pirmado ng 98 delegadong Pilipino at isang beteranong opisyal ng artilerya ng Amerika na si Colonel L. M. Johnson. Ito ay mga itinalaga ni Heneral Aguinaldo.

* Ang Banda Matanda, dating Banda San Francisco de Malabon Grande, ay isang brass band mula sa General Trias, Cavite, na itinatag noong 1888 ng mestisong Intsik na si Don Catalino Arnaldo. Ang banda ang unang nagtanghal ng Pambansang Awit ng Pilipinas o Marcha Nacional Filipina na komposisyon ni Julian Felipe na kinomisyon ni Heneral Aguinaldo noong Hunyo 5, 1898.

* Ang unang republika sa Asya ay itinatag bilang resulta ng deklarasyon ng kalayaan ng Pilipinas, na nagtapos sa mahigit tatlong siglo ng kolonisasyon ng mga Espanyol.

* Hindi sa balkonahe ng mansyon ng mga Aguinaldo idineklara ang kalayaan ng bansa kundi sa isang bintana nito. Ang balkonahe ay hindi kasama sa ancestral home hanggang sa matapos ang pagkukumpuni nito noong 1919.

* Ang deklarasyon ng kalayaan ng bansa ay hindi kinilala ng alinman sa Espanya o Estados Unidos dahil ibinenta ng Espanya ang Pilipinas sa Estados Unidos sa Kasunduan sa Paris ng 1898 sa halagang $20 milyon.

* Ang watawat ng bansa ay mismong idinesenyo ni Heneral Aguinaldo nang ito ay ipatapon sa Hong Kong. Itinahi ito sa pangunguna ni Marcela Agoncillo kasama ang anak na si Loren­za at Delfina Herbosa de Natividad, pamangkin ni Dr. Jose Rizal.

* Ang walong sinag ng araw sa watawat ng Pilipinas ay kumakatawan sa unang walong lalawigang naghimagsik laban sa mga Kastila: Manila, Cavite, Bulacan, Pampanga, Nueva Ecija, Bataan, Laguna at Batangas.

* Sa orihinal na ayos, ang tatlong bituin sa watawat ay kumakatawan sa Luzon, Mindanao, at Panay, hindi ang buong rehiyon ng Visayas, ngunit ngayon ay karaniwang kumakatawan sila sa mga pangunahing rehiyong heograpikal.

* Natatangi ang watawat ng Pilipinas dahil kapag ang bansa ay nasa ilalim ng giyera, ang watawat ay babaliktarin kung saan ang pula ay nasa itaas.

* Noong Hulyo 4, 1946, opisyal na kinilala ng Estados Unidos ang soberanya ng Pilipinas pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Hanggang sa opisyal na inilipat ni Pangulong Diosdado Macapagal ang paggunita sa Hunyo 12 noong 1962 upang ipakita ang tunay na petsa ng pagpapasya sa sarili ng mga Pilipino, ang petsang ito ay kinilala pa rin bilang pista opisyal. Ang Philippine Republic Day ay ginugunita tuwing Hulyo 4.